Uydu sayısındaki patlama, uzay teleskoplarının görüntü kalitesini tehdit ediyor

Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA) astronomlarının uyarısına göre, önümüzdeki yıllarda dünya yörüngesine fırlatılacak on binlerce yeni uydu, uzay teleskoplarının evreni net bir şekilde gözlemlemesini giderek daha zor hâle getirecek.

2019’dan bu yana 400 ile 500 kilometre yükseklikteki uyduların sayısının yaklaşık sekiz kat arttığı bildirildi. Şu anda ağırlıklı olarak internet hizmeti sunan, örneğin SpaceX’in Starlink ağına ait yaklaşık 15 bin uydu bulunuyor. Amazon da benzer şekilde binlerce internet uydusu fırlatmayı planlıyor. Ayrıca dünyanın daha uzak yörüngelerinde de uydu sayısı hızla büyüyor.

Bilim insanları mevcut eğilim devam ederse 2030 yılı itibarıyla yörüngede yaklaşık 560 bin uydunun olacağını tahmin ediyor. NASA tarafında yayımlanan bir Nature makalesine göre, bu gelişme, özellikle SPHEREx isimli teleskop olmak üzere büyük uzay teleskoplarını olumsuz etkiliyor.

Ana sorun olarak ‘ışık kirliliği’ öne çıkıyor. Uydular güneş ışığını yansıtarak teleskopların kaydettiği görüntüler üzerinde görünür izler bırakıyor, bu da teleskop verilerinin doğruluğunu azaltıyor. Araştırmacılar, büyük uzay teleskopları tarafından çekilen görüntülerin yaklaşık yüzde 96’sının bu sorundan etkileneceğini öngörüyor. Bu kapsamda, Avrupa Uzay Ajansı’nın ARRAKIHS projesi ve Çin’in Xuntian teleskopu da tehdit altında.

Uzmanlar, SpaceX ve Amazon gibi şirketlerin uydu konumu ve yönelimi hakkında daha fazla bilgi paylaşmasının bilim insanlarına yardımcı olabileceğini belirtiyor. Ancak esas olarak, yeni uydu fırlatmalarının sınırlandırılması gerektiği, aksi hâlde uzay bilimlerinde ciddi sorunlar yaşanacağı ifade ediliyor.

Öte yandan, Hubble ve James Webb gibi mevcut popüler teleskopların bu gelişmelerden etkilenmesi beklenmiyor. Hubble, evrenin çok küçük bir bölümüne odaklanırken, James Webb ise Dünya’dan 1,5 milyon kilometre uzakta olduğundan, uyduların etkisinden büyük ölçüde korunuyor.