Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde (KTÜ) Doç. Dr. Ceyda İçsel Yılmaz ve Prof. Dr. Veysel Turan Yılmaz tarafından geliştirilen yeni nesil antikanser bileşikleri, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nden Dr. Şeyma Aydınlık ve Dr. Arzu Ekiz’in de katkılarıyla kolorektal kanser tedavisinde umut vaad ediyor.
Araştırma kapsamında sentezlenen 32 yeni molekül arasından özellikle 2 tanesi, laboratuvar ve hayvan deneylerinde yüksek antitumor etkisi ve düşük toksisitesiyle dikkat çekti. Mevcut kemoterapi ilaçlarından daha etkili olan bu bileşiklerin klinik sürece geçişi için ön çalışmalar hızla sürüyor.
Kolorektal kanserin dünya genelinde en sık görülen üçüncü kanser türü olduğu ve kanser teşhislerinin yaklaşık yüzde 11’ini oluşturduğu vurgulanan proje raporunda, 2022 yılında 2 milyona yakın yeni vaka ve 901 bin ölüm kayıtlara geçmişti. KTÜ’lü araştırmacılar, mevcut tedavilerde yaygın kullanılan 5-fluorourasil ve oksaliplatin gibi kemoterapi ilaçlarının toksisite ve etkinlik sınırlarını aşmak amacıyla, metal kompleksleri içeren yeni nesil bileşikler geliştirdi.
Denenen 32 bileşikten 26’sının, mevcut ilaçlara kıyasla daha yüksek antikanser etki gösterdiği ve sağlıklı hücrelere daha az zarar verdiği belirtildi.
Laboratuvar testlerinde öne çıkan 5 yeni bileşiğin hücre ölümü mekanizmaları detaylı şekilde incelenirken, bu bileşiklerin kanser hücrelerinde hücre ölümünü 5-fluorourasil ve oksaliplatine göre çok daha hızlı başlattığı saptandı. Hayvan deneylerinde ise iki bileşiğin tümör hacminde belirgin küçülme sağladığı ve toksisitesinin düşük olduğu görüldü.
Araştırmacılar, bulguların kolorektal kanser tedavisinde yeni bir dönem başlatabileceğini ve ileri klinik çalışmaların ivedilikle devam ettiğini bildirdi.
