Avrupa genelinde gıda fiyatları ülkeden ülkeye önemli farklılıklar gösteriyor. Avrupa Birliği genelinde hanehalkı harcamalarının yaklaşık yüzde 12’sini gıda oluştururken, Romanya gibi bazı ülkelerde bu oran yüzde 20’ye ulaşıyor.
Eurostat’ın gıda fiyat düzeyi endeksine göre, 2024 yılında 36 Avrupa ülkesi arasında gıda fiyatlarının en düşük olduğu ülke Kuzey Makedonya oldu. Kuzey Makedonya’da standart bir gıda sepetinin maliyeti 73 euroyu bulurken, bu tutar Avrupa Birliği ortalamasına göre yüzde 27 daha ucuz anlamına geliyor. En pahalı ülke ise 161,1 euro ile İsviçre olarak belirlendi. İsviçre, Avrupa Birliği ortalamasından yüzde 61,1 daha pahalı.
Avrupa Birliği içerisinde en ucuz gıda sepeti 74,6 euro ile Romanya’da bulunurken, en pahalı ülke 125,7 euro ile Lüksemburg oldu. EFTA ülkeleri İzlanda (146,3 euro) ve Norveç (130,6 euro) de en yüksek fiyatlara sahip ülkeler arasında yer aldı. Danimarka, İrlanda, Fransa, Avusturya ve Malta gibi ülkelerde de gıda fiyatları Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor.
Genel olarak, Güneydoğu Avrupa ve Batı Balkanlar gıda fiyatlarının en düşük olduğu bölgeler olarak öne çıkıyor. Türkiye, Bosna-Hersek, Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan ve Arnavutluk da ortalamanın altında kalan ülkeler arasında.
Uzmanlar, fiyatlar arasındaki farkların temelinde üretim maliyetleri, tedarik zincirleri, küresel ekonomik şoklar, ücret düzeyleri ve vergi politikalarının etkili olduğunu belirtiyor. Ayrıca tüketici tercihlerinin de gıda fiyatlarının yükselmesinde rol oynadığı vurgulanıyor. Fiyat farklarının satın alınabilirlik açısından değerlendirilmesinin ise ülkelerin gelir seviyelerine bağlı olarak değiştiği ifade ediliyor.
Sonuçlar, yüksek gelirli ülkelerde yüksek gıda fiyatlarının daha kolay tolere edilebildiğini; düşük gelirli hanelerde ise aynı fiyat artışlarının çok daha ağır sonuçlara yol açabildiğini gösteriyor. Eurostat’ın verileri doğrudan geliri dikkate almasa da, ülkeler arasında gıdaya erişimde adaletsizliğe işaret ediyor.
