James Webb Teleskobu, evrenin erken dönemlerinde gizemli kara delik yıldızları keşfetti
Astronomlar, James Webb teleskobuyla evrenin ilk milyar yılında tespit edilen gizemli kırmızı noktaların kara delik yıldızları olduğuna dair güçlü kanıtlar buldu.
James Webb Uzay Teleskobu’nun gözlemleri, evrenin erken dönemlerinde görülen gizemli, parlak kırmızı noktaların ardındaki sırrı çözmeye yaklaşıyor. Bu cisimlerin, çekirdeğinde kara delik bulunan ve etrafını saran gaz bulutlarıyla parlayan, ‘kara delik yıldızları’ olduğu düşünülüyor. Bu hipotez, daha önce öne sürülmüş ancak kesin delillerle desteklenmemişti. Ancak, son veriler bu ihtimali güçlendiriyor.
2024 yılında James Webb teleskobuyla yapılan gözlemler, genç evrende, yani Büyük Patlama’dan sonraki ilk milyar yıl içinde ortaya çıkan alışılmadık şekilde parlak ve kompakt kırmızı gök cisimlerine işaret etti. Astronom Anna de Graaff ve ekibi, bu kırmızı noktaların ışık spektrumlarını analiz ederek, bunların tek bir siyah cisim gibi davrandığını, yani bir yıldız gibi ışık yaydığını tespit etti. Ancak bu ışık, çekirdekteki nükleer füzyondan değil, kara deliğin içine düşen maddelerin oluşturduğu enerjiyle ortaya çıkıyor.
De Graaff ve meslektaşları, bugüne dek en kapsamlı kırmızı nokta koleksiyonunu inceleyerek, yüzü aşkın örnekte benzer özellikler tespit etti. Sonuçlara göre, bu cisimlerin kara delik yıldızları olduklarına dair bilim camiasında giderek artan bir uzlaşı var. Yine de, isminin tartışmalı olduğunu belirten De Graaff, bu gökcisimlerinin, kara deliğin içine madde çekerek yoğun gaz kütlesiyle sarılı olduğu konusunda meslektaşlarıyla hemfikir.
Bu keşfe ilişkin asıl zorluk, söz konusu kara deliğin doğrudan gözlemlenememesi. Çünkü çekirdek, yoğun gaz tabakasıyla kaplı olduğundan içte neler olup bittiği dışarıdan anlaşılamıyor. Astronomlar, bu yıldızların zaman içindeki parlaklık değişimlerini inceleyerek daha fazla ipucu elde etmeye çalışıyor. Ancak, James Webb teleskobunun kısa gözlem aralıkları bu tür verilerin toplanmasını güçleştiriyor.
Son olarak, bir kırmızı noktanın yakınındaki ağır bir galaksi tarafından oluşturulan kütleçekim merceği etkisi sayesinde, aynı cisim farklı zaman dilimlerinde adeta ‘çoklu’ olarak gözlemlenebildi. Elde edilen veriler, bu objenin parlaklığının, bilinen pulsarlarınkine benzer aralıklarla değiştiğini fakat çok daha şiddetli olduğunu gösterdi. Bazı uzmanlar yine de bu parlaklık dalgalanmalarının başka nedenleri olabileceğini belirterek, kesin sonuca ulaşılması için daha fazla gözleme ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
Eğer bu kırmızı noktaların kara delik yıldızları olduğu kesinleşirse, astronomlar bu devasa cisimlerin nasıl oluştuğu ve evrenin tarihinde ne rol oynadığı konusunda yeni teoriler geliştirmek zorunda kalacak.
