Bulgaristan’da eğitim düzeyinde bölgesel eşitsizlikler derinleşiyor

Bulgaristan’da eğitim alanında bölgesel farklılıklar, İktisadi Pazar Ekonomisi Enstitüsü (İPİ) tarafından hazırlanan son raporda bir kez daha gün yüzüne çıktı. 2024 yılı itibarıyla hiçbir bölgenin “zayıf” olarak nitelendirilmemesine rağmen Sofya, Varna ve Smolyan gibi şehirlerle diğer bölgeler arasındaki farklar büyümeye devam ediyor.

İPİ raporuna göre Sofya, Varna, Smolyan, Veliko Tırnovo, Plovdiv, Ruse ve Blagoevgrad eğitim konusunda “çok iyi” sınıfında yer alıyor. Gabrovo, Yambol, Burgaz, Stara Zagora ve Pernik “iyi” olarak tanımlanırken, 11 bölgede durum “ortalama” seviyede. Montana, Razgrad, Vidin, Kırcali ve Sliven ise “yetersiz” durumda bulunuyor. Listenin en alt sırasında ise öğrenci başarısının, anaokulu ve ortaokul kayıt oranlarının düşük olduğu Sliven geliyor.

2024’te okul kayıt oranlarının genel olarak birçok bölgede düştüğü gözlendi. Sliven’de 5-7. sınıflar arasındaki kayıt oranı yüzde 77’ye kadar gerilerken, Kırcali’de bu oran yüzde 83 oldu. Ülke genelinde kayıt oranları yüzde 88-92 arasında değişse de, bazı bölgeler ciddi şekilde geride kalıyor.

2024/25 eğitim yılında Sofya, lise mezuniyet sınavlarında 4,58’lik ortalamayla ilk sırada yer alıyor. Smolyan 4,33 ve Varna 4,31 ortalamayla Sofya’yı izliyor. Şumen ve Razgrad’da ise sınav sonuçları düşük seyrederken, bu bölgelerde öğrencilerin beşte biri düşük not aldı. Matematik sınavlarında da benzer bir tablo ortaya çıktı; Sofya’da ortalama 55 puan alınırken, Varna’da 50, Vidin’de ise sadece 31 puan elde edildi.

Mesleki eğitim ile iş piyasası uyumunda Dobrç, Yambol ve Silistra pozitif örnekler arasında. Buna karşılık, Vidin, Kırcali ve Kyustendil’de meslek okulu mezunlarının yalnızca üçte biri iş bulabiliyor.

Yükseköğretim açısından da ciddi eşitsizlikler göze çarpıyor. En çok üniversite öğrencisine sahip şehirler Veliko Tırnovo, Sofya ve Pleven olurken, Tırgovişte, Kırcali, Montana ve Pazarjik’te hiçbir yükseköğretim kurumu yer almıyor.