Bulgaristan, yabancı ülkeler ve fonlardan 70 milyar leva hibe aldı
Bulgaristan'ın aldığı AB hibeleri, ülkenin ödediği üyelik aidatlarının üç katı seviyesine ulaştı.
İktisadi Pazar Enstitüsü’nün (İPE) hazırladığı kapsamlı analiz, Bulgaristan’ın Avrupa Birliği (AB) üyeliğinden ciddi oranda hibe aldığını ortaya koydu. Analize göre, 1989 yılındaki siyasi geçişten bu yana 2024 sonuna kadar Bulgaristan, farklı ülkeler ve kurumlar tarafından yaklaşık 70 milyar leva tutarında karşılıksız finansal destek aldı. Bu tutarın büyük bölümünü Avrupa Birliği’nden gelen fonlar oluşturuyor.
AB’den alınan hibelerin, üyelik aidatlarını önemli ölçüde aştığı vurgulanıyor. Özellikle operasyonel programlar ve Ortak Tarım Politikası kapsamında 55 milyar levanın üzerinde hibe sağlandı. Bunun yanı sıra ABD, Norveç, İsviçre, Almanya ve Japonya gibi ülkelerden de Bulgaristan’a kaynak aktarıldı. Hibeler, ülkede yol, su altyapısı, çevre, eğitim ve kurumsal modernizasyon gibi çeşitli alanlarda kullanıldı.
AB üyeliğinin Bulgaristan’a maliyeti, kişi başı yıllık 137 avro olurken, AB tarafından vatandaş başına düşen yıllık ödeme ise 436 avro olarak gerçekleşti. Bu da ödenen aidatın yaklaşık üç katı. Hibe desteklerinin ülke ekonomisi içindeki payı yıllar içinde artış gösterdi ve son on yılda gayri safi yurt içi hasılanın yaklaşık %3’üne ulaştı.
Ancak, Bulgaristan’ın fonları tam anlamıyla verimli kullanamaması, koruma ve şeffaflık eksikliği nedeniyle bazı AB ödemelerinin bloke edilmesine yol açtı. Son dönemde Avrupa Komisyonu, planlanan reformların hayata geçmemesi ve yolsuzlukla mücadeledeki yetersizlik nedeniyle yüz milyonlarca avroluk ödeme üzerinde duraksama yaşadı. Özellikle Covid-19 sonrası ekonomik toparlanmayı desteklemek amacıyla uygulanan Dayanıklılık ve Kurtarma Planı kapsamında Bulgaristan, toplamda 5,6 milyar avroyu aşan destek aldı.
Fonların önemli bir bölümü tarım, altyapı, eğitim, insan kaynakları ve inovasyon alanlarında kullanıldı. En fazla fonun ise başkent Sofya ile Plovdiv ve Burgas gibi büyük ekonomik merkezlere aktarıldığı belirtildi. Uzmanlar, AB üyeliğinin finansal katkılarının Bulgar halkı ve kurumsal yapılar açısından sürdürülebilir kalkınma için kritik rol oynadığını kaydetti.
