Hollanda’da organ bağışına ilişkin yeni veriler, ülke genelinde kayıtlı yetişkin sayısında artış olduğunu gösteriyor. Merkezi İstatistik Bürosu (CBS) ve Donör Kayıt Sistemi’nin yayımladığı rakamlara göre 1 Ocak 2025 itibarıyla 8,1 milyon yetişkin organ bağışçısı olarak kayıtlı. Bu sayı, bir önceki yıla göre yaklaşık 30 bin artış anlamına geliyor.
Tüm yetişkinlerin yüzde 58’i donör olarak kayıtlı. Kayıtlı olanların yüzde 34’ü organ bağışına doğrudan onay verirken, yüzde 24’ü ise herhangi bir tercih bildirmediği için otomatik olarak donör sayılıyor. Yüzde 11’i organ bağışı konusunda kararı bir yakınına bırakıyor, yüzde 31 ise organ bağışına kesinlikle izin vermiyor.
18-25 yaş arasındaki gençler arasında tercih bildirmeyenlerin oranı daha yüksek. Bu yaş grubunda gençlerin yüzde 41’i bağış konusunda herhangi bir seçim yapmayarak ‘itirazı yok’ statüsünde yer aldı. 2022’de bu oran yüzde 36’ydı. Gençler arasında aktif olarak bir tercih bildirenler arasında ise organ bağışına izin vermeyenlerin oranı yüzde 45’e yükseldi. 75 yaş ve üzeri grupta ise izin vermeme oranı yüzde 52’ye ulaştı.
Türkiye’deki bazı şehirler gibi, Hollanda’da da organ donörlüğünde bölgesel farklılıklar dikkat çekiyor. Neder-Betuwe ve Urk gibi belediyelerde donör kaydı oranı sırasıyla yüzde 43 ve 47 ile ülke ortalamasının oldukça altında. Groningen’de ise bu oran yüzde 68 ile en yüksek seviyede.
Cinsiyet ve eğitim düzeyi de seçim üzerinde etkili. Erkekler kadınlara kıyasla yaklaşık bir buçuk kat daha fazla tercih belirtmiyor. İlköğretim veya mesleki lise mezunları, yükseköğretim mezunlarına oranla organ bağışında tercih yapmama veya bağışı reddetme eğiliminde. Ayrıca, başka bir ülkede doğan kişilerde tercih belirtmeme oranı yüksek seyrediyor.
2024 yılı içinde 61 bin kişi organ bağışı kaydındaki tercihlerini değiştirdi. Bunların büyük bölümü ‘itirazı yok’ statüsünden aktif bir tercihe geçti. 15 bin kişi ‘itirazı yok’tan ‘izin yok’a dönerken, 11 bin kişi ise aktif olarak bağışa izin verme veya kararı yakınına bırakma yoluna gitti.
Uzmanlar, toplumda farkındalık oluşturulması ve tercih bildirimlerinin artırılması gerektiğine işaret ediyor. Organ bağışı kaydı yaptırmak veya tercihi değiştirmek isteyenler Donör Kayıt Sistemi üzerinden işlemlerini gerçekleştirebiliyor.
