Dünya dizel piyasasında küresel bir kıtlık tehlikesinin tekrar baş gösterdiği bildirildi
Dizel yakıtında küresel arz sıkıntısı baş gösterdi; OPEC+, ABD ve Avrupa'da rafineriler baskı altında, fiyatlar zirvede.
Petrol piyasası, küresel dizel kıtlığını hafifletmek için tüm olanaklarını seferber etse de, bu kilit yakıtın stoklarını yenilemek için kalan süre hızla tükeniyor. Özellikle Atlantik kasırga sezonu ve rafineri bakım dönemleri öncesinde üretimin azalacağına işaret ediliyor.
Meksika Körfezi’nden Rotterdam’a ve Singapur’a kadar pek çok merkezde, dizel stokları dramatik şekilde azaldıktan sonra ancak son dönemde yükselmeye başladı. Ticaret uzmanlarına göre stokların tekrar doldurulması büyük bir rekabet konusu olacak. İsrail ile İran arasında patlak veren çatışmaların yol açtığı fiyat artışları ile birlikte, Goldman Sachs ve TotalEnergies SE gibi dev analistler yakın vadede ciddi bir rahatlama beklemiyor.
Dizel fiyatları, küresel ekonomi üzerinde geniş çaplı etki yaratıyor. Yüksek fiyatlar, enflasyonu tetikleyerek tüketici ve işletme güvenini sarsıyor; özellikle de ABD Başkanı Donald Trump’ın başlattığı gümrük savaşları ortamında… ABD’li çiftçiler bu sonbaharda hasat için büyük miktarda yakıta ihtiyaç duyarken, ülkedeki akaryakıt fiyatları son bir yılın en yüksek düzeyinde.
Ayrıca, Trump’ın Rus ham petrolünden elde edilen dizelin küresel pazar için temel önemde bir kaynak olduğunu vurgulayarak Hindistan’a yönelik yeni yaptırımları gündeme getirmesi, doğrudan Avrupa’yı savunmasız bırakıyor. Avrupa, Rusya’dan doğrudan ithalatı yasakladıktan sonra uzak bölgelerden dizel tedarikine daha bağımlı hale gelmiş durumda.
“Yıl sonunda ciddi bir gerilim bekliyoruz,” diyor BB Energy’nin dizel yakıt ticaret başkanı Rami Ramadan. “Şoklar kaçınılmaz görünüyor, çünkü Avrupa en yakın tedarikçilerinden kopmuş durumda.”
Rafinerilere baskı artıyor. ABD’nin dizel, jet yakıtı ve ısıtma yağı gibi orta distilat rezervleri, yüzyıl başından bu yana yaz aylarının en düşük seviyelerine geriledi. Normalde, stoklar yazın artmalıydı; ancak yapısal etkenler krizi derinleştirdi. Pandemi sonrası yaşanan rafineri kapanmaları, ABD ve Avrupa’da üretim kapasitesini önemli ölçüde düşürdü. Phillips 66 ve Valero Energy gibi şirketler tam kapasite çalışsa da, ABD stokları Ukrayna savaşının başladığı 2022’nin kritik dip seviyelerini yeni yeni aşıyor. Avrupa ise Orta Doğu ve Asya’dan gelen tankerleri bekliyor. Kuzeybatı Avrupa’da, önceki yılın aynı dönemiyle kıyaslandığında 3 milyon varil seviyesinde düşüş öngörülüyor.
İsrail’in İran’a hava saldırılarıyla yükselen fiyatlar, 110 dolar seviyesine kadar çıkarak yaz başında dizel ve ham petrol piyasasını etkilerken, sonrasında 90 dolar civarına geriledi. Dizel fiyatlarının gücü, OPEC+’nın üretimi artırmasıyla birlikte hammadde fiyatlarını da yukarı çekti. Ukrayna savaşı öncesinde dizel, Brent petrolüne karşı nadiren 15 dolar üzerinde primle işlem görürdü; şimdi ise bu fark Avrupa’da 20 doların, ABD’de ise 30 doların üzerinde ve bu seviyelerin 2026’ya kadar devam etmesi bekleniyor. TotalEnergies ise yüksek dizel fiyatlarının global petrol piyasasında kalıcı hale döneceğini öngörüyor.
Valero’nun operasyon direktörü Gary Simmons, “Bir kasırga arzı keserse, bu düşük hacimlerde piyasanın tepkisi çok sert olur,” diye uyardı.
Dizel, aynı zamanda jet yakıtı ve ısıtma yağıyla birlikte orta distilat grubunda yer alıyor. Havacılık sektöründeki güçlü talep ve olası soğuk bir kış, dengeyi daha da bozabilir. Marathon Petroleum Corp.’tan Rick Hesling ise “Önümüzdeki 3-4 ay boyunca yüksek ve istikrarlı marjlar bekliyoruz,” derken, ulaştırma ve tarım sektörlerinden gelen talebin “son derece sağlam” olduğunu ekledi.
Bu ortamda hedge fonları da petrol ve dizel pozisyonlarına yoğun talep gösterdi. ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu’na göre, dizel uzun pozisyonları dört yılın zirvesine ulaştı. Ancak bu bahisler kısa vadede karşılık bulmadı; OPEC+’nın üretim artışının ardından fiyatlar bu hafta geriledi.
Tüm karamsarlığa karşı, bazı göstergeler iyileşiyor. Asya ve Orta Doğu’dan Avrupa’ya dizel ve jet yakıtı ihracatı temmuzda son 11 ayın zirvesine çıktı. Bir süper tanker, 2 milyon varil dizel taşıyarak yolda; bir diğeri de rezervasyon yaptı. Phillips 66’dan Brian Mandel, “Orta Doğu ve Hindistan’daki stokları yakından izliyoruz; oradan temin edilen dizel Avrupa’ya yönlendirilebilir,” dedi.
Mandel, OPEC ve ortaklarının piyasaya daha ağırlıklı ham petrol sürdüğünde fiyatların gevşeyeceğini, fakat bunun zaman alacağını belirtti. Üretim hedeflerinin gerçekleşmesi, nakliye, rafinaj ve teslimatın aylar sürebileceğine dikkat çekti. “Dizel marjlarının yıl boyu yüksek kalmasını, yalnızca ek variller ağır petrol pazara ulaştığında biraz gerilemesini bekliyoruz,” ifadelerini kullandı.
