Avrupa Parlamentosu, Bulgaristan başta olmak üzere Doğu Avrupa ülkelerinde Soğuk Savaş döneminde inşa edilen ve artık yaşlanmakta olan nükleer atık depoları için kapsamlı bir denetim yapılması çağrısında bulundu.
Uzmanlar, Romanya, Sırbistan ve Bulgaristan’da yer alan onlarca beton depo içinde 40 yıldan eski nükleer atıkların tutulduğunu belirtiyor. Bu depoların çoğu, geçici amaçlarla, uzun vadeli iklim ve çevre etkileri hesaplanmadan inşa edilmişti. Son yıllarda bölgedeki yoğun yağışlar ve sıcaklık değişimleri, depoların beton yapısında çatlakların oluşmasına ve radyasyonun çevreye yayılma riskinin artmasına sebep oldu.
Bulgulara göre, özellikle Sırbistan’ın Vinça ve Romanya’nın Saligny bölgelerinde, sonbahar yağmurlarını takiben radyasyon seviyelerinde artış yaşandı. Beton kapsüllerde görülen yüzey erozyonu, atıkların güvenliğini tehdit ediyor. Bulgaristan’daki Novi Han deposu ise sıkı kontrole rağmen erozyon ve değişken yeraltı suları nedeniyle risk taşıyan alanlar arasında anılıyor.
Uzmanlar, gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farklarının eskiden 10 derece civarındayken artık 25 dereceye ulaştığına dikkat çekiyor. Bu sıcaklık döngüleri betonun genleşmesine ve büzülmesine yol açarak yeni çatlakların oluşmasına neden oluyor. Ancak birçok depo, hâlâ eski teknolojiyle ve sensörsüz olarak çalışıyor; yeterli bütçe ve personel eksikliği nedeniyle 24 saat izleme yapılamıyor.
Avrupa Parlamentosu tarafından talep edilen yeni denetim raporunda 1990 öncesi inşa edilen nükleer depoların mevcut durumu incelenecek. Rapor, başta Bulgaristan, Romanya, Sırbistan, Macaristan ve Çekya’yı kapsıyor. Her yağmurun potansiyel radyasyon sızıntısı riskini arttırdığı bu bölgelerde, uluslararası kamuoyu acil önlemler alınmasını istiyor.
