Son bir yılda Avrupa ekonomisinde dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Daha önce kamu maliyesi açısından disiplinli olarak nitelendirilen Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve Hollanda gibi merkezi ve kuzey ülkeleri, düşük büyüme oranları ve artan bütçe açıklarıyla karşı karşıya kaldı. Buna karşılık, geçmişte borç kriziyle anılan güney ülkeleri ise ekonomik toparlanma ve bütçe dengesiyle öne çıkıyor.
2010’lu yılların başındaki borç krizi döneminde, Almanya ve kuzey ülkeleri finansal istikrarın sembolü olarak öne çıkarken, Portekiz, İtalya, Yunanistan ve İspanya kamu harcamaları nedeniyle eleştiriliyordu. Ancak son dönemde roller adeta tersine döndü. Özellikle Fransa, ciddi bir mali ve siyasi kriz içinde bulunurken, Birleşik Krallık bütçe açığını kapatmak için vergi artışlarını gündeme aldı. Uzun süre kemer sıkma politikalarıyla bilinen Almanya ve Hollanda’da da borç yükü artmaya başladı.
Kriz sonrası yapılan yapısal reformlar ve AB’nin sağladığı mali destek sayesinde, İspanya başta olmak üzere güney ülkeleri bütçe açıklarını kontrol altına aldı ve ekonomi yeniden büyümeye başladı. Yunanistan, İtalya ve Portekiz’de ise kamu dengesi son yıllarda dikkatle gözetiliyor. Güneydeki ülkelerin ekonomik performansında, yeniden canlanan turizm, yeni teknolojik yatırımlar ve iş piyasasında görülen iyileşmeler etkili oldu. Uzmanlara göre, geçmişte uygulanmak zorunda kalınan sert kemer sıkma önlemleri bu ülkeleri yeni şoklara karşı daha dirençli hale getirdi.
Buna karşın, kuzeydeki devletler pandemi ve enerji krizi döneminde büyük kamu harcamalarına yöneldi. Almanya, Fransa ve Belçika dahil birçok ülkenin bütçe açığı pandemi öncesi seviyelerin üzerinde. Özellikle Almanya, artan savunma ve altyapı harcamaları nedeniyle Avrupa Birliği’nin öngördüğü bütçe açığı limitlerini aşmaya başladı. Bunun yanı sıra, demografik sorunlar ve artan faiz giderleri de kamu finansmanını zorluyor.
Fransa’da kamu harcamalarını kısıtlama girişimleri siyasi istikrarsızlığa neden olurken, kredi derecelendirme kuruluşları Fransa’nın kredi notunu aşağı çekti. Birleşik Krallık da kamu açığına karşı daha çok vergi artırımı odaklı bir yol haritası belirliyor. Ekonomistler, Kuzey Avrupa ülkelerinin gelirlerini artırmaya yönelik zorluklar yaşadığını ve büyümenin zayıf kaldığını vurguluyor.
Uzmanlara göre, Avrupa Merkez Bankası’nın geçmişte uyguladığı tahvil alım programlarının etkileri tartışılıyor. Bazı ekonomistler bu tür uygulamaların ülkeleri reformlardan uzaklaştırdığına inanıyor. Mevcut durumda büyük bir borç krizi beklenmese de, analistler AB ülkelerinin gelecekteki ekonomik şoklara yanıt verebilmek için manevra alanlarının daralabileceğini belirtiyor.
