Avrupa Birliği, tarımda yeni genomik tekniklerin kullanımına ilişkin anlaşmaya vardı
AB, daha dayanıklı ve sürdürülebilir bitki çeşitleri geliştirmek için yeni genomik tekniklerin kullanımında yeni düzenlemeye gidiyor.
Avrupa Parlamentosu ile Avrupa Birliği Üye Devletleri, tarım ve gıda sektöründe “yeni genomik teknikler” (NGT) kullanımına ilişkin siyasi bir anlaşmaya vardı. Anlaşma, bu teknolojilerin daha dayanıklı ve sürdürülebilir bitki çeşitlerinin geliştirilmesine olanak tanıyacak yeni bir düzenleme çerçevesinin önünü açıyor.
NGT olarak bilinen yeni genomik teknikler, dışarıdan herhangi bir katkı maddesi eklenmeksizin yapılan hassas genetik değişiklikleri içeriyor ve geleneksel transgenik GDO’lardan ayrılıyor. Bu tekniklerle, daha az kaynak gerektiren ve kuraklığa, zararlılara, hastalıklara daha dayanıklı bitki türleri yetiştirilebiliyor. Ayrıca bu sayede, örneğin gluteni azaltılmış buğday gibi mahsuller de geliştirilebiliyor.
Anlaşmaya göre, tarımda kullanılan NGT bitkileri iki kategoriye ayrılacak. Birinci kategori, doğal yollarla veya geleneksel yöntemlerle de elde edilebilecek bitkileri kapsıyor. Bu bitkiler belirli kriterleri sağladıktan sonra geleneksel bitkiler gibi muamele görecek ve mevcut GDO kurallarından muaf olacak. Diğer NGT bitkileri ise mevcut GDO yetkilendirme sürecine tabi olmaya devam edecek, risk değerlendirmesine tabi tutulacak ve GDO etiketiyle satılacak.
Herbisite dayanıklı ya da böcek ilacı üretecek şekilde tasarlanan bitkilerin piyasaya sunulması yasaklanırken, yeni genomik tekniklerin organik tarımda kullanımı da yasak kalacak. Avrupa Komisyonu, söz konusu anlaşmayı memnuniyetle karşıladı ve yeni düzenlemenin çiftçilerin su, gübre ve pestisit kullanımını azaltacağına, AB üreticilerinin rekabetçiliğini artıracağına dikkat çekti.
Tartışmalı karar, özellikle çevre örgütlerinden ve bazı çiftçi birliklerinden eleştiri aldı. Eleştirmenler, yeni genomik tekniklerin mevcut patent sistemleri nedeniyle büyük tohum şirketlerinin elini güçlendireceği ve dikkatli olunması gerektiği uyarısında bulundu. Komisyon, ayrıca patent uygulamalarını takip ederek çiftçi ve ıslahçıların genetik kaynaklara erişimini izlemeyi ve gerekirse yeni önlemler önermeyi planlıyor.
Yeni düzenlemenin, hem Avrupa Parlamentosu hem de Konsey tarafından resmen kabul edilmesi gerekiyor. Resmi Gazete’de 2026’da yayımlanması ve iki yıl sonra yürürlüğe girmesi bekleniyor. Uygulama sürecinde ekonomik, çevresel ve toplumsal etkilerin de dahil olduğu bir izleme programı yürütülecek ve gıda güvenliği ile sürdürülebilirliğe özel önem verilecek.
